CT Scan คืออะไร?
เทคโนโลยีนี้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อวินิจฉัยโรค และความผิดปกติของร่างกาย ด้วยการฉายรังสีเอกซเรย์ไปยังบริเวณที่ต้องการตรวจบนร่างกาย เพื่อดูอวัยวะภายในและทำการวินิจฉัยโรคหรือใช้ในการติดตามโรคที่เป็นอยู่ต่อไป เครื่อง CT Scan จะให้รายละเอียดของภาพมากกว่าการเอกซเรย์แบบธรรมดาทั่วไป โดยทางโรงพยาบาลเพชรเวชได้ติดตั้งเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูงชนิด 128 สไลด์ หรือ CT 128 Slices เป็นเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูง สามารถสแกนได้เร็วถึง 128 ภาพ ต่อการหมุน 1 รอบ โดยใช้เวลาไม่เกิน 0.5 วินาที
การทำงานของเครื่อง CT Scan
ซึ่งแตกต่างจากเอ็กซเรย์ทั่วไปซึ่งใช้หลอดเอ็กซเรย์คงที่เครื่องสแกน CT ใช้แหล่งกําเนิดรังสีเอกซเรย์แบบใช้มอเตอร์ที่หมุนรอบช่องเปิดวงกลมของโครงสร้างรูปโดนัทที่เรียกว่าโครงสําหรับตั้งสิ่งของในระหว่างการสแกน CT ผู้ป่วยจะนอนอยู่บนเตียงที่ค่อยๆ เคลื่อนผ่านโครงสําหรับตั้งสิ่งของในขณะที่หลอดเอ็กซเรย์หมุนรอบตัวผู้ป่วยโดยยิงลําแสงเอ็กซเรย์แคบ ๆ ผ่านร่างกายแทนที่จะใช้ฟิล์มเครื่องสแกน CT จะใช้เครื่องตรวจจับเอ็กซ์เรย์ดิจิตอลพิเศษซึ่งอยู่ตรงข้ามกับแหล่งกําเนิดรังสีเอกซ์โดยตรงเมื่อเอ็กซเรย์ออกจากผู้ป่วยเครื่องตรวจจับจะถูกหยิบขึ้นมาและส่งไปยังคอมพิวเตอร์
CT Scan ตรวจส่วนไหนของร่างกาย
- ส่วนช่องท้องและทรวงอก : การตรวจ CT Scan ส่วนนี้อาจจะต้องมีการสวนสารทึบรังสี หรือน้ำเปล่าเข้าทางทวารหนัก และฉีดสารทึบรังสีไปยังหลอดเลือดดำ เพื่อช่วยในการวินิจฉัยโรค ซึ่งขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ที่ดูแลแผนกรังสี โดยคำนึงถึงผลเลือดและสุขภาพของผู้เข้ารับการทำ CT Scan เป็นหลัก
- ส่วนกระดูก : การตรวจ CT Scan ส่วนกระดูก สามารถดูได้ถึงกล้ามเนื้อ ข้อต่อ รวมถึงประเมินอาการของกระดูกสันหลัง ซึ่งมักใช้สำหรับวินิจฉัยโรคเนื้องอกกล้ามเนื้อ และข้อต่ออักเสบเป็นต้น
- ส่วนหลอดเลือด : การตรวจ CT Scan หลอดเลือดสมอง หลอดเลือดแดงใหญ่ หลอดเลือดแดงของไต หลอดเลือกหัวใจ และหลอดเลือดแดงที่ขา ซึ่งตรวจส่วนนี้จะต้องฉีดสารทึบรังสีเข้าไปทางหลอดเลือดดำ
- ส่วนสมอง : การตรวจ CT Scan ส่วนสมอง จะตรวจต่อมใต้สมอง ต่อมน้ำลาย ตา และคอ โดยจะใช้วิธีการฉีดสารทึบรังสีเข้าทางหลอดเลือดดำเช่นเดียวกับส่วนอื่น ๆ เพื่อการวินิจฉัยโรคที่แม่นยำขึ้น
ขั้นตอนการเตรียมตัวและการตรวจ CT Scan
- การเตรียมตัวก่อนตรวจ :
- งดอาหารและน้ำ: โดยปกติควรงดอาหารและน้ำ 4-6 ชั่วโมงก่อนการตรวจ (ยังคงดื่มน้ำเปล่าได้เล็กน้อยหากจำเป็น)
- แจ้งประวัติการแพ้: แจ้งแพทย์หากแพ้อาหารทะเล แพ้ไอโอดีน หรือมีโรคประจำตัว (โรคไต, หอบหืด, เบาหวาน)
- เครื่องแต่งกาย: ควรสวมชุดที่สบาย ไม่มีโลหะติดตัว หรือถอดโลหะ เครื่องประดับ เข็มขัด ออกทั้งหมด
- การลงนาม: ลงชื่อยินยอมเข้ารับการตรวจ
- ขั้นตอนระหว่างตรวจ :
- จัดท่าทาง: เจ้าหน้าที่จะให้เปลี่ยนชุดและนอนราบลงบนเตียงของเครื่อง CT Scan
- การฉีดสารทึบรังสี (ถ้ามี): หากต้องฉีดสี พยาบาลจะเสียบเข็มที่แขน อาจรู้สึกอุ่นหรือร้อนวูบวาบตอนฉีด ซึ่งเป็นเรื่องปกติ
- การสแกน: เตียงจะค่อยๆ เลื่อนเข้าสู่อุโมงค์ เจ้าหน้าที่จะดูผ่านกระจกและพูดคุยผ่านไมโครโฟน
- ข้อปฏิบัติ: ต้องนอนนิ่งที่สุด และอาจต้องกลั้นหายใจตามคำสั่ง
- ขั้นตอนหลังการตรวจ :
- พักรอ: หากมีการฉีดสี อาจต้องพักรอประมาณ 15-30 นาที เพื่อสังเกตอาการแพ้
- การดูแลตัวเอง: ดื่มน้ำมากๆ เพื่อขับสารทึบรังสีออกจากร่างกาย