MRI คืออะไร?
MRI หรือ การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า คือ เทคนิคการสร้างภาพทางการแพทย์ที่ใช้ในรังสีวิทยาเพื่อการตรวจทางกายวิภาค และสรีรวิทยาของร่างกายทั้งในด้านสุขภาพและโรคต่างๆโดยเครื่องตรวจที่ใช้ สนามแม่เหล็กและคลื่นวิทยุความเข้มสูงในการสร้างภาพเหมือนจริงของอวัยวะภาย ในต่างๆของร่างกาย โดยเฉพาะ สมอง หัวใจ กระดูก-กล้ามเนื้อ และส่วนที่เป็นมะเร็ง ด้วยคอมพิวเตอร์รายละเอียดและความคมชัดสูง เป็นภาพตามระนาบได้ทั้งแนวขวาง แนวยาวและแนวเฉียง เป็น 3 มิติ ภาพที่ได้จึงจะชัดเจนกว่า การถ่ายภาพรังสีส่วนตัดอาศัยคอมพิวเตอร์ หรือ CT Scan ทำให้แพทย์สามารถตรวจวินิจฉัยความผิดปกติในร่างกายได้อย่างแม่นยำ การตรวจทางการแพทย์ด้วยเครื่องมือชนิดนี้ไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดใดๆ แก่ร่างกาย และไม่มีอันตรายจากรังสีตกค้าง
การทำงานของเครื่อง MRI
เครื่อง MRI ประกอบด้วยแม่เหล็กซึ่งมีไฮโดรเจนอะตอม เมื่อร่างกายอยู่ท่ามกลางสนามแม่เหล็ก ร่างกายก็จะมีโมเลกุลของน้ำ เครื่อง MRI ส่งสัญญาณวิทยุ เข้าไปกระตุ้นอวัยวะ ทำให้เกิดการกำทอน (Resonance) ตามหลักการของฟิสิกส์ เมื่อเครื่องหยุดการส่งสัญญาณวิทยุแล้ว ร่างกายก็จะปล่อยไฮโดรเจนอะตอม เข้าสู่อุปกรณ์เข้ารับสัญญาณ ออกมาเป็นสัญญาณภาพบนจอ
MRI ตรวจส่วนไหนของร่างกาย
- MRI สมอง สามารถตรวจได้ทุกเพศ ทุกวัย แม้ว่าจะไม่มีอาการทางสมอง โดยตรวจเนื้อสมอง และเส้นเลือดสมอง หากมีอาการปวดหัว ความจำเสื่อม มึนหัว อาเจียน เห็นภาพซ้อน ควรมาตรวจ MRI สมอง
- MRI ช่องท้อง และกระดูกเชิงกราน สามารถตรวจได้ทุกเพศ ทุกวัย หรือหญิงตั้งครรภ์ ตรวจหาเนื้องอก มะเร็งตับ นิ่ว ความผิดปกติของมดลูก และต่อมลูกหมาก
- MRI กระดูกสันหลัง สามารถตรวจให้เห็นถึง หากมีอาการปวดหลัง แขนขาอ่อนแรง อั้นปัสสาวะ อุจจาระไม่ได้ หรือผู้ที่ประสบอุบัติเหตุมีปัญหา เรื่องหมอนรองกระดูก ควรมาตรวจ MRI กระดูกสันหลัง เพื่อแพทย์จะได้วางแผนในการรักษา
- MRI กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น ข้อ สามารถตรวจให้เห็นถึงการฉีกขาดของกล้ามเนื้อ ในกระดูก หรือการฉีกขาดของกระดูกอ่อน ทำให้วางแผนการรักษา น้ำในเข่า ข้อศอก หรือข้อนิ้ว
- MRI เส้นเลือด สามารถตรวจเส้นเลือดดำ และเส้นเลือดแดง เพื่อหาความผิดปกติของการไหลเวียนเลือด
ขั้นตอนการเตรียมตัวและการตรวจ MRI
- การเตรียมตัวก่อนตรวจ (Pre-examination) :
- อาหารและน้ำ: โดยทั่วไปไม่ต้องงดน้ำและอาหาร แต่หากแพทย์สั่งฉีดสารทึบแสง (Contrast media) หรือต้องใช้ยาระงับความรู้สึก (ดมยาสลบ) ต้องงดอาหารและน้ำทุกชนิด 6-8 ชม. ก่อนตรวจ
- ยาประจำตัว: สามารถทานยาประจำตัวได้ตามปกติ โดยจิบน้ำได้เล็กน้อย
- สิ่งของที่เป็นโลหะ: ต้องถอดโลหะ เครื่องประดับ ฟันปลอม ถอดเสื้อชั้นในที่มีโครงเหล็ก
- แต่งหน้า: งดแต่งหน้า โดยเฉพาะอายแชโดว์และมาสคาร่า เพราะอาจมีส่วนผสมของโลหะ
- โรคประจำตัว: แจ้งแพทย์หากเป็นโรคไต (กรณีต้องฉีดสารทึบแสง) กลัวที่แคบ หรือมีอุปกรณ์โลหะในร่างกาย (เช่น เครื่องกระตุ้นหัวใจ, สกรูดามกระดูก)
- ขั้นตอนระหว่างการตรวจ (During the scan) :
- เจ้าหน้าที่จะให้เปลี่ยนชุดและให้นอนลงบนเตียงตรวจ
- เตียงจะเลื่อนเข้าอุโมงค์แม่เหล็ก ซึ่งจะมีเสียงดังขณะเครื่องทำงาน (เจ้าหน้าที่จะหูฟังลดเสียงให้)
- สำคัญที่สุด: ต้องนอนนิ่งที่สุดเท่าที่จะทำได้เพื่อให้ได้ภาพที่ชัดเจน
- หากมีการฉีดสารทึบแสง เจ้าหน้าที่จะทำการฉีดทางหลอดเลือดดำ เพื่อช่วยให้เห็นรายละเอียดของรอยโรคชัดเจนขึ้น
- ใช้เวลาประมาณ 30 – 90 นาที ขึ้นอยู่กับส่วนที่ตรวจ
- หลังการตรวจ (Post-examination) :
- สามารถเปลี่ยนชุดและกลับบ้านได้ทันที
- หากมีการฉีดสารทึบแสง ควรดื่มน้ำมากๆ เพื่อขับสารทึบแสงออกจากร่างกาย